Cách tính lãi vay ngân hàng dễ hiểu kèm ví dụ

Lãi suất là một trong những yếu tố quan trọng cần tìm hiểu trước khi đăng ký vay vốn tại ngân hàng, bởi chi phí phải trả có thể khác nhau tùy theo phương pháp tính lãi và điều kiện của từng khoản vay. Nắm rõ cách tính lãi giúp khách hàng chủ động dự toán số tiền thanh toán hằng tháng, lựa chọn thời hạn vay phù hợp và xây dựng kế hoạch tài chính hiệu quả. Cùng Vikki Digital Bank tìm hiểu các phương pháp tính lãi vay ngân hàng phổ biến kèm ví dụ minh họa dễ hiểu trong bài viết dưới đây.

Cách tính lãi vay ngân hàng

Hiện nay, ngân hàng thường áp dụng hai phương pháp tính lãi phổ biến là tính theo dư nợ gốc và tính theo dư nợ giảm dần. Bên cạnh đó, khoản vay có thể sử dụng lãi suất cố định hoặc lãi suất thả nổi tùy theo chính sách của ngân hàng và thỏa thuận trong hợp đồng. Mỗi phương pháp có cách xác định tiền lãi riêng, ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền phải thanh toán trong từng kỳ và tổng chi phí vay vốn.

Tính lãi vay ngân hàng theo dư nợ gốc

Tính lãi theo dư nợ gốc là phương pháp xác định tiền lãi dựa trên số tiền vay ban đầu trong suốt thời hạn vay, không phụ thuộc vào phần nợ gốc khách hàng đã thanh toán trước đó. Nếu lãi suất không thay đổi, số tiền lãi phải trả mỗi tháng sẽ được giữ cố định.

Công thức tính lãi theo dư nợ gốc:

Tiền lãi = (Số tiền vay ban đầu x Lãi suất năm)/12

Ví dụ: Khách hàng vay 120 triệu đồng trong 12 tháng với lãi suất cố định 9%/năm, trả gốc đều hằng tháng.

Khoản mục		Giá trị
Số tiền vay	120.000.000 đồng
Thời hạn vay	12 tháng
Lãi suất	9%/năm
Tiền gốc trả mỗi tháng	10.000.000 đồng
Tiền lãi mỗi tháng	900.000 đồng
Tổng thanh toán mỗi tháng	10.900.000 đồng
Tổng tiền lãi trong 12 tháng	10.800.000 đồng
Tổng tiền phải trả	130.800.000 đồng

Như vậy, khách hàng cần thanh toán 10,9 triệu đồng mỗi tháng, trong đó có 10 triệu đồng tiền gốc và 900.000 đồng tiền lãi. Tổng chi phí lãi vay sau 12 tháng là 10,8 triệu đồng.

Ưu điểm của phương pháp này là cách tính đơn giản, giúp người vay dễ dàng dự toán nghĩa vụ thanh toán. Tuy nhiên, tiền lãi vẫn được xác định trên số vốn ban đầu ngay cả khi dư nợ thực tế đã giảm.

Tính lãi vay ngân hàng theo dư nợ giảm dần

Tính lãi theo dư nợ giảm dần là phương pháp xác định tiền lãi dựa trên số dư nợ gốc thực tế còn lại tại từng kỳ thanh toán. Khi khách hàng trả bớt nợ gốc, tiền lãi ở các kỳ tiếp theo cũng giảm tương ứng nếu mức lãi suất không thay đổi. Công thức tính lãi theo dư nợ giảm dần:

Tiền lãi tháng = (Dư nợ gốc đầu kỳ x lãi suất năm)/12

Trong trường hợp trả gốc đều, tiền gốc hằng tháng được tính bằng số tiền vay ban đầu chia cho tổng số tháng vay. Ví dụ: Khách hàng vay 120 triệu đồng trong 12 tháng với lãi suất cố định 9%/năm, trả gốc đều 10 triệu đồng mỗi tháng.

Tháng	Dư nợ đầu kỳ	Tiền gốc trả	Tiền lãi	Tổng thanh toán
1	120.000.000	10.000.000	900.000	10.900.000
2	110.000.000	10.000.000	825.000	10.825.000
3	100.000.000	10.000.000	750.000	10.750.000
4	90.000.000	10.000.000	675.000	10.675.000
5	80.000.000	10.000.000	600.000	10.600.000
6	70.000.000	10.000.000	525.000	10.525.000
7	60.000.000	10.000.000	450.000	10.450.000
8	50.000.000	10.000.000	375.000	10.375.000
9	40.000.000	10.000.000	300.000	10.300.000
10	30.000.000	10.000.000	225.000	10.225.000
11	20.000.000	10.000.000	150.000	10.150.000
12	10.000.000	10.000.000	75.000	10.075.000
Tổng		120.000.000	5.850.000	125.850.000

Đơn vị: đồng.

Theo bảng trên, tiền lãi giảm từ 900.000 đồng ở tháng đầu tiên xuống còn 75.000 đồng trong tháng cuối cùng. Tổng tiền lãi của khoản vay sau 12 tháng là 5,85 triệu đồng. So với phương pháp tính theo dư nợ gốc ở ví dụ trước, tổng tiền lãi thấp hơn 4,95 triệu đồng khi cùng áp dụng mức lãi suất danh nghĩa 9%/năm.

Tuy nhiên, trên thực tế, lãi suất công bố theo dư nợ gốc và dư nợ giảm dần có thể khác nhau. Vì vậy, khách hàng cần so sánh tổng chi phí vay thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ lãi suất.

Tính lãi vay ngân hàng theo lãi suất thả nổi

Lãi suất thả nổi là mức lãi suất được điều chỉnh định kỳ dựa trên lãi suất tham chiếu và biên độ do ngân hàng quy định trong hợp đồng. Hình thức này thường được áp dụng đối với các khoản vay trung và dài hạn như vay mua nhà, mua ô tô hoặc bổ sung vốn kinh doanh. Công thức xác định lãi suất thả nổi:

Lãi suất áp dụng = Lãi suất tham chiếu + Biên độ

Tiền lãi từng kỳ được tính dựa trên dư nợ và mức lãi suất có hiệu lực tại thời điểm tính lãi. Ví dụ: Khách hàng vay 120 triệu đồng trong 12 tháng, trả gốc đều 10 triệu đồng/tháng. Khoản vay có lãi suất ban đầu 9%/năm, được điều chỉnh 3 tháng/lần theo giả định sau:

Giai đoạn	Lãi suất tham chiếu	Biên độ	Lãi suất áp dụng
Tháng 1–3	6%/năm	3%/năm	9%/năm
Tháng 4–6	6,5%/năm	3%/năm	9,5%/năm
Tháng 7–9	5,5%/năm	3%/năm	8,5%/năm
Tháng 10–12	7%/năm	3%/năm	10%/năm

Áp dụng phương pháp tính lãi theo dư nợ giảm dần, số tiền lãi tại một số kỳ thanh toán được xác định như sau:

Kỳ thanh toán	Dư nợ đầu kỳ	Lãi suất áp dụng	Tiền lãi
Tháng 1	120.000.000	9%/năm	900.000
Tháng 4	90.000.000	9,5%/năm	712.500
Tháng 7	60.000.000	8,5%/năm	425.000
Tháng 10	30.000.000	10%/năm	250.000

Đơn vị tiền: đồng. Lãi suất trong ví dụ chỉ mang tính minh họa, không phải mức lãi suất thực tế của Vikki Digital Bank.

Với giả định trên, tổng tiền lãi trong 12 tháng là 5.668.750 đồng. Mức lãi thực tế của từng kỳ có thể tăng hoặc giảm tùy theo biến động của lãi suất tham chiếu và dư nợ còn lại. Do đó, khi lựa chọn khoản vay áp dụng lãi suất thả nổi, khách hàng cần tìm hiểu rõ chu kỳ điều chỉnh, biên độ và cách xác định lãi suất tham chiếu để chủ động dự phòng chi phí.

Khi vay thì ngân hàng sẽ tính lãi theo cách nào?

Ngân hàng có thể tính lãi theo dư nợ gốc hoặc dư nợ giảm dần, kết hợp với lãi suất cố định hoặc thả nổi tùy theo sản phẩm vay và thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. Không có một phương pháp tính lãi duy nhất được áp dụng cho tất cả khoản vay. Thông thường, cách tính lãi phụ thuộc vào những yếu tố sau:

• Loại hình vay vốn: Vay tiêu dùng, vay tín chấp, vay thế chấp hoặc vay kinh doanh có thể áp dụng phương pháp tính lãi khác nhau.
• Chính sách của ngân hàng: Mỗi tổ chức tín dụng xây dựng sản phẩm với mức lãi suất, kỳ hạn và phương thức thanh toán riêng.
• Thời hạn vay: Khoản vay trung và dài hạn có thể áp dụng lãi suất ưu đãi trong giai đoạn đầu, sau đó điều chỉnh theo cơ chế thả nổi.
• Phương thức trả nợ: Khách hàng có thể trả gốc đều, trả gTrước khi đăng ký vay, khách hàng nên yêu cầu ngân hàng cung cấp bảng dự kiến trả nợ, kiểm tra tổng tiền lãi trong toàn bộ thời hạn và tìm hiểu các khoản phí liên quan.óp với tổng số tiền tương đối ổn định hoặc thanh toán theo lịch đã thỏa thuận.
• Điều khoản hợp đồng: Cách xác định dư nợ tính lãi, kỳ tính lãi và thời điểm điều chỉnh lãi suất phải phù hợp với thỏa thuận và quy định pháp luật.

Cần lưu ý rằng lãi suất thả nổi không phải phương pháp tính dư nợ độc lập. Khoản vay áp dụng lãi suất thả nổi vẫn cần xác định tiền lãi dựa trên dư nợ thực tế hoặc cơ sở tính lãi đã thỏa thuận.

Trước khi đăng ký vay, khách hàng nên yêu cầu ngân hàng cung cấp bảng dự kiến trả nợ, kiểm tra tổng tiền lãi trong toàn bộ thời hạn và tìm hiểu các khoản phí liên quan. Việc so sánh tổng chi phí thực tế sẽ giúp đánh giá khoản vay chính xác hơn so với chỉ dựa vào mức lãi suất công bố.

Nắm rõ cách tính lãi vay ngân hàng theo dư nợ gốc, dư nợ giảm dần và cơ chế lãi suất thả nổi sẽ giúp khách hàng dự toán nghĩa vụ thanh toán trong suốt thời hạn vay. Mỗi phương pháp có đặc điểm riêng, vì vậy người vay cần xem xét tổng chi phí, lịch trả nợ và điều kiện điều chỉnh lãi suất trước khi đưa ra quyết định.