Tiết kiệm thường gắn với việc hạn chế chi tiêu để dành tiền cho những mục tiêu sau này. Tuy nhiên, một bộ phận Gen Z lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt hơn: vẫn tích lũy nhưng không muốn bỏ qua những trải nghiệm và nhu cầu quan trọng ở hiện tại. Cách tiếp cận này được gọi là “tiết kiệm mềm”. Vậy “tiết kiệm mềm” là gì và làm thế nào để tận hưởng cuộc sống mà vẫn chuẩn bị tốt cho tương lai? Cùng Vikki Digital Bank tìm hiểu ngay:
“Tiết kiệm mềm” là gì?
“Tiết kiệm mềm” có thể hiểu là cách tích lũy linh hoạt, trong đó người thực hiện cân bằng giữa tiền dành cho tương lai và những khoản chi giúp cuộc sống hiện tại tốt hơn. Thay vì cố tiết kiệm càng nhiều càng tốt, họ lựa chọn mức để dành phù hợp với thu nhập, nhu cầu và mục tiêu cá nhân.
Chẳng hạn, một người trẻ có thể vẫn dành tiền cho khóa học, chuyến đi cùng gia đình hoặc hoạt động yêu thích, đồng thời duy trì khoản tiết kiệm hằng tháng. Họ chấp nhận tiến đến mục tiêu chậm hơn một chút để kế hoạch quản lý tài chính cá nhân vừa sức và dễ duy trì.
Tuy nhiên, “tiết kiệm mềm” vẫn cần có giới hạn. Nếu chi tiêu hết thu nhập, thường xuyên vay tiền để mua sắm hoặc không chuẩn bị cho khoản chi bất ngờ, bạn đang thiếu kế hoạch tài chính thay vì áp dụng một cách tiết kiệm linh hoạt.
“Tiết kiệm mềm” giúp cân bằng giữa tiền dành cho tương lai và những khoản chi giúp cuộc sống hiện tại tốt hơn.
Vì sao một bộ phận Gen Z lựa chọn “tiết kiệm mềm”?
Muốn cân bằng công việc và chất lượng cuộc sống
Với một số người trẻ, thu nhập và số dư tài khoản là những yếu tố quan trọng nhưng chưa đủ để đánh giá chất lượng cuộc sống. Họ còn quan tâm đến thời gian nghỉ ngơi, cơ hội học hỏi và những mối quan hệ mình coi trọng.
Vì vậy, thay vì cắt giảm mọi khoản chi, họ muốn dành ngân sách cho những hoạt động mang lại giá trị rõ ràng. Một buổi gặp bạn bè, chuyến về thăm gia đình hay khóa học phục vụ công việc có thể được ưu tiên bên cạnh mục tiêu tích lũy.
Cách lựa chọn này đòi hỏi người thực hiện hiểu điều gì thực sự quan trọng với mình. Nếu chỉ chạy theo những trải nghiệm người khác đăng trên mạng xã hội, ngân sách có thể nhanh chóng vượt khỏi khả năng chi trả.
GenZ chọn “tiết kiệm mềm” vì muốn cân bằng công việc và chất lượng cuộc sống.
Khả năng tích lũy còn hạn chế khi mới đi làm
Khi mới bắt đầu sự nghiệp, nhiều người phải dùng phần lớn thu nhập cho tiền thuê nhà, ăn uống, đi lại và các khoản bắt buộc khác. Nếu đặt mức tiết kiệm quá cao, họ dễ phải rút tiền đã để dành để bù chi phí sinh hoạt.
“Tiết kiệm mềm” cho phép bắt đầu bằng mức nhỏ hơn, sau đó tăng dần khi điều kiện cải thiện. Thay vì cố đạt một tỷ lệ giống người khác, bạn có thể xây dựng kế hoạch dựa trên số tiền thực sự còn lại sau các nhu cầu thiết yếu.
Mục tiêu là duy trì được thói quen. Một khoản tích lũy vừa sức và đều đặn thường dễ thực hiện hơn kế hoạch quá chặt chẽ nhưng chỉ kéo dài trong thời gian ngắn.
Muốn dành tiền cho những trải nghiệm có ý nghĩa
Có những trải nghiệm gắn với một thời điểm cụ thể, như chuyến đi cùng bố mẹ, dịp gặp lại bạn cũ hoặc cơ hội tham gia một hoạt động yêu thích. Một số người trẻ muốn dành tiền cho những việc này thay vì luôn trì hoãn đến khi đạt đủ mục tiêu tài chính.
Dù vậy, không phải trải nghiệm nào cũng cần thực hiện ngay. Bạn vẫn nên cân nhắc mức độ quan trọng, chi phí và khả năng chuẩn bị ngân sách. Việc lựa chọn có chủ đích giúp bạn tận hưởng mà không phải chịu áp lực tiền bạc sau đó.
“Tiết kiệm mềm” mang lại lợi ích gì?
Giúp kế hoạch tài chính dễ duy trì hơn
Một ngân sách quá nghiêm ngặt có thể khiến bạn cảm thấy mọi khoản chi đều là sai lầm. Khi kế hoạch có chỗ cho nhu cầu cá nhân, bạn sẽ dễ duy trì việc theo dõi và quản lý tiền hơn.
Chẳng hạn, thay vì cấm bản thân ăn ngoài hoàn toàn, bạn có thể giới hạn số lần hoặc số tiền dành cho hoạt động này mỗi tháng. Cách làm đó giúp giảm chi phí nhưng vẫn phù hợp với sinh hoạt thực tế.
“Tiết kiệm mềm” giúp kế hoạch tài chính dễ duy trì hơn.
Khuyến khích chi tiêu theo nhu cầu của bản thân
Để cân bằng giữa tích lũy và tận hưởng, bạn cần xác định khoản nào đáng ưu tiên. Đây là cơ hội nhìn lại những gì mình thường mua và xem chúng có thực sự được sử dụng hay không.
Bạn có thể sẵn sàng chi cho một khóa học hữu ích, đồng thời giảm mua quần áo ít mặc hoặc các dịch vụ đăng ký không còn dùng. Khi có thứ tự ưu tiên, tiền được phân bổ rõ ràng hơn.
Tạo sự linh hoạt khi hoàn cảnh thay đổi
Thu nhập và nhu cầu không phải tháng nào cũng giống nhau. Có tháng bạn cần chi thêm cho việc gia đình, có tháng lại có thể để dành nhiều hơn.
Một kế hoạch linh hoạt cho phép điều chỉnh mức tích lũy mà vẫn giữ mục tiêu chung. Điều quan trọng là biết lý do thay đổi và chủ động quay lại kế hoạch, thay vì để mọi khoản phát sinh trở thành lý do ngừng tiết kiệm.
Những rủi ro khi hiểu sai về “tiết kiệm mềm”
Dùng việc tận hưởng làm lý do cho mọi khoản mua sắm
Nếu bất kỳ món đồ nào cũng được xem là “phần thưởng cho bản thân”, bạn sẽ khó đặt giới hạn chi tiêu. Những khoản mua nhỏ nhưng lặp lại thường xuyên có thể chiếm một phần đáng kể trong thu nhập.
Trước khi mua, hãy tự hỏi mình muốn món đồ đó vì nhu cầu thực tế hay vì đang thấy hứng thú. Với khoản không cấp thiết, bạn có thể chờ một thời gian rồi quyết định. Khoảng dừng này giúp bạn cân nhắc rõ hơn.
Nếu hiểu sai về “tiết kiệm mềm” có dễ dẫn đến chi tiêu quá nhiều cho mua sắm.
Không chuẩn bị tiền cho tình huống bất ngờ
Dành toàn bộ tiền dư cho trải nghiệm khiến bạn thiếu nguồn để xử lý khi xe hỏng, phát sinh chi phí sinh hoạt hoặc thu nhập bị gián đoạn. Lúc đó, bạn có thể phải vay mượn hoặc thay đổi các kế hoạch khác.
Vì vậy, khoản dự phòng cần được tách khỏi ngân sách vui chơi. Bạn có thể xây dựng dần theo khả năng, bắt đầu từ một số tiền nhỏ và bổ sung đều đặn.
Liên tục trì hoãn mục tiêu dài hạn
Suy nghĩ “khi nào kiếm được nhiều hơn sẽ tiết kiệm” có thể kéo dài nếu chi tiêu cũng tăng theo thu nhập. Các mục tiêu như học tập, nhà ở hoặc cuộc sống khi lớn tuổi sẽ khó tiến triển nếu không có phần tích lũy dành riêng.
Bạn không cần hoàn thành mọi mục tiêu ngay lập tức, nhưng nên bắt đầu xác định số tiền và thời gian cần thiết. Một kế hoạch có thể điều chỉnh vẫn giúp bạn chủ động hơn việc chưa chuẩn bị gì.
Gửi tiết kiệm online để chủ động tích lũy
Khi đã dành ra được khoản tiền chưa cần sử dụng ngay, bạn có thể cân nhắc gửi tiết kiệm online để tách phần tích lũy khỏi tiền chi tiêu hằng ngày. Lựa chọn kỳ hạn theo thời điểm dự kiến dùng tiền cũng giúp kế hoạch rõ ràng hơn.
Bạn có thể tham khảo Tiết kiệm Online tại Ngân hàng Số Vikki và tìm hiểu các lựa chọn phù hợp với mục tiêu của mình. Trước khi gửi, hãy kiểm tra lãi suất, điều kiện rút trước hạn và phương thức xử lý khoản tiền khi đến hạn. Đồng thời, nên giữ riêng phần dự phòng cần sử dụng ngay.
“Tiết kiệm mềm” có thể giúp Gen Z cân bằng giữa những điều muốn làm hôm nay và các mục tiêu cần chuẩn bị cho tương lai. Để duy trì cách sống này, hãy đặt giới hạn chi tiêu, xây dựng khoản dự phòng và giữ thói quen tích lũy phù hợp với thu nhập. Sự linh hoạt có kế hoạch sẽ giúp bạn tận hưởng cuộc sống mà vẫn chủ động với tiền bạc.
Câu hỏi thường gặp
Tiết kiệm cứng là gì?
“Tiết kiệm cứng” có thể hiểu là cách tiết kiệm theo nguyên tắc chặt chẽ: đặt ra số tiền hoặc tỷ lệ cần để dành và ưu tiên thực hiện mục tiêu đó trước các khoản chi không thiết yếu. Người áp dụng thường giới hạn ngân sách mua sắm, ăn ngoài hoặc giải trí để tăng khả năng tích lũy.
So với “tiết kiệm mềm”, cách tiết kiệm này ít linh hoạt hơn khi phân bổ tiền cho nhu cầu hiện tại. Đây là cách gọi để phân biệt hai hướng quản lý tiền, không phải một thuật ngữ tài chính có định nghĩa thống nhất.
Tiết kiệm mềm có phải là tiết kiệm ít hơn không?
Không nhất thiết. Điểm chính là lựa chọn mức tích lũy phù hợp và dành ngân sách cho những nhu cầu hiện tại. Có người vẫn tiết kiệm được nhiều nhờ giảm những khoản ít giá trị, trong khi giữ lại các khoản mình thực sự coi trọng.
Làm sao cân bằng giữa tận hưởng và tích lũy?
Hãy tách rõ ngân sách cho nhu cầu thiết yếu, khoản dự phòng, mục tiêu tương lai và chi tiêu cá nhân. Khi biết giới hạn của từng phần, bạn sẽ dễ quyết định khoản nào có thể chi và khoản nào cần chờ thêm.
