Thế nào là tiết kiệm? 5 cách tiết kiệm tiền hiệu quả

Tiết kiệm không đơn giản là hạn chế chi tiêu càng nhiều càng tốt. Về bản chất, đây là quá trình chủ động dành lại một phần thu nhập cho những mục tiêu trong tương lai, đồng thời sử dụng phần còn lại hợp lý hơn.

Dưới đây là những cách tiết kiệm tiền có thể áp dụng từ những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày đến việc quản lý dòng tiền, khoản nợ và phần tiền tích lũy hiệu quả hơn. Cùng Vikki Digital Bank tìm hiểu ngay:

Tiết kiệm tiền là gì?

Tiết kiệm tiền là việc dành lại một phần thu nhập thay vì sử dụng toàn bộ cho nhu cầu hiện tại, nhằm chuẩn bị cho mục tiêu hoặc nhu cầu tài chính trong tương lai.

Ví dụ, nếu thu nhập mỗi tháng là 15 triệu đồng và bạn dành riêng 2 triệu đồng trước khi phân bổ phần còn lại cho tiền nhà, ăn uống, đi lại và giải trí, 2 triệu đồng đó có thể được xem là khoản tiết kiệm trong tháng.

Do đó, tiết kiệm không có nghĩa phải mua món rẻ nhất, từ bỏ mọi nhu cầu cá nhân hoặc giữ toàn bộ tiền mặt không sử dụng. Một kế hoạch tiết kiệm hợp lý cần cân bằng giữa ba yếu tố: chi tiêu cho hiện tại, chuẩn bị cho những tình huống bất ngờ và tích lũy cho tương lai.

Vì sao nên hình thành thói quen tiết kiệm tiền?

Thói quen tiết kiệm giúp tạo khoảng đệm tài chính trước những khoản chi bất ngờ và giúp bạn chủ động hơn với các mục tiêu dài hạn.

Lợi ích đầu tiên là giảm phụ thuộc vào vay mượn khi xuất hiện các khoản chi ngoài dự kiến. Quỹ dự phòng có thể được sử dụng cho những tình huống như sửa xe, sửa nhà, chi phí y tế hoặc thu nhập bị gián đoạn. Consumer Financial Protection Bureau (CFPB) lưu ý rằng khi không có khoản dự phòng, ngay cả một cú sốc tài chính nhỏ cũng có thể khiến người tiêu dùng phải sử dụng thẻ tín dụng hoặc khoản vay và từ đó phát sinh thêm nợ.

Tiết kiệm cũng giúp biến các mục tiêu lớn thành những khoản nhỏ dễ thực hiện hơn. Thay vì chờ đến khi cần 60 triệu đồng cho một kế hoạch vào năm sau, bạn có thể chia mục tiêu thành khoảng 5 triệu đồng mỗi tháng trong 12 tháng nếu dòng tiền cho phép.

Quan trọng hơn, tiết kiệm tạo ra thói quen quản lý tiền có chủ đích. Khi biết mình cần dành bao nhiêu cho tương lai, bạn sẽ dễ đánh giá hơn một khoản mua sắm có thực sự cần thiết hay không.

Top 5 cách tiết kiệm tiền hiệu quả

Thay đổi tư duy và thói quen chi tiêu

Muốn tiết kiệm bền vững, bước đầu tiên không phải là cắt giảm mọi khoản chi mà là thay đổi cách bạn nhìn nhận và sử dụng tiền.

• Nâng cao kiến thức tài chính: Kiến thức về ngân sách, lãi suất, tín dụng, tiết kiệm và đầu tư giúp bạn hiểu rõ hơn hậu quả của mỗi quyết định tài chính. Ví dụ, khi hiểu cách lãi thẻ tín dụng được tính, bạn sẽ dễ nhận ra rằng mua một món hàng bằng tín dụng nhưng không thanh toán dư nợ đúng hạn có thể khiến tổng số tiền phải trả cao hơn đáng kể so với giá ban đầu.
• Tập thói quen tiết kiệm trước – chi tiêu sau: Thay vì chi tiêu cả tháng rồi tiết kiệm phần còn lại, bạn có thể dành một khoản cho tiết kiệm ngay khi nhận thu nhập. Ví dụ, nếu đặt mục tiêu tiết kiệm 2 triệu đồng/tháng, hãy tách khoản này ngay sau ngày nhận lương. Phần tiền còn lại mới được sử dụng cho các nhóm chi phí khác. Cách làm này biến tiết kiệm thành một phần trong kế hoạch ngân sách.
• Sống dưới mức thu nhập: Sống dưới mức thu nhập nghĩa là duy trì tổng chi tiêu thấp hơn số tiền kiếm được, thay vì tăng mức sống tương ứng mỗi lần thu nhập tăng. Ví dụ nếu được tăng lương thêm 2 triệu đồng, bạn không nhất thiết phải tăng ngay ngân sách mua sắm, ăn uống và giải trí thêm đúng 2 triệu đồng. Giữ lại một phần mức tăng thu nhập có thể giúp tốc độ tích lũy cải thiện mà không phải cắt giảm chất lượng sống hiện tại.
• Ghi chép đầy đủ thu chi: Không cần một hệ thống phức tạp, bạn chỉ cần biết mỗi tháng bao nhiêu tiền dành cho nhà ở, ăn uống, đi lại, mua sắm, giải trí, trả nợ và tiết kiệm để từ đó tiết kiệm có kế hoạch hơn.

Chi tiêu thông minh, hạn chế những khoản không cần thiết

• Phân biệt “nhu cầu” và “mong muốn”: Những khoản như nhà ở, thực phẩm, đi lại hoặc chăm sóc sức khỏe thường thuộc nhóm nhu cầu thiết yếu. Trong khi đó, việc nâng cấp điện thoại mới dù thiết bị hiện tại vẫn hoạt động tốt có thể thuộc nhóm mong muốn và không cần thiết phải chi.
• Cắt giảm những khoản chi ít mang lại giá trị: Các ứng dụng trả phí, dịch vụ giải trí, gói thành viên hoặc đăng ký tự động có thể không đáng kể khi xem riêng lẻ nhưng cộng lại thành số tiền khá lớn sau nhiều tháng.
• Áp dụng quy tắc 24 giờ hoặc 30 ngày: Đối với những món không cấp thiết, bạn có thể thử áp dụng quy tắc 24 giờ hoặc 30 ngày. Với món nhỏ, hãy chờ một ngày trước khi mua. Với sản phẩm có giá trị lớn, có thể dành nhiều ngày hoặc vài tuần để cân nhắc. Sau khoảng thời gian đó, nếu nhu cầu vẫn còn, quyết định mua thường có cơ sở hơn so với hành động tức thời.
• Hạn chế mua sắm theo cảm xúc: Căng thẳng, buồn chán hoặc tâm lý muốn “tự thưởng” có thể khiến khoản mua hàng được quyết định bởi cảm xúc thay vì nhu cầu. Một giải pháp là dành sẵn ngân sách cho giải trí và mua sắm cá nhân. Nhờ đó, bạn vẫn có thể tận hưởng cuộc sống mà không ảnh hưởng quá nhiều đến mục tiêu tích lũy.
• Tận dụng ưu đãi và tích điểm một cách có kế hoạch: Hãy sử dụng voucher, hoàn tiền và chương trình tích điểm đúng cách. Ưu đãi chỉ giúp tiết kiệm khi được áp dụng cho khoản chi vốn đã nằm trong kế hoạch.

Sử dụng công nghệ để tự động hóa việc tiết kiệm

Công nghệ có thể giúp tiết kiệm trở thành một quy trình đều đặn thay vì việc phải nhớ thực hiện mỗi tháng.

• Tự động chuyển tiền vào tài khoản tiết kiệm: Nếu nhận lương ngày 25, bạn có thể đặt lịch chuyển một khoản cố định vào ngày 26. Khi tiền được tách khỏi tài khoản chi tiêu sớm, khả năng sử dụng khoản đó cho những nhu cầu phát sinh cũng giảm đi.
• Sử dụng ứng dụng quản lý chi tiêu: Ứng dụng quản lý tài chính hoặc ngân hàng số giúp theo dõi các nhóm chi tiêu thuận tiện hơn. Thay vì chỉ nhìn tổng số dư cuối tháng, hãy xem tiền đã được phân bổ như thế nào và nhóm chi nào đang vượt ngân sách.
• Chia khoản tiết kiệm theo từng mục tiêu: Các khoản tiết kiệm như quỹ dự phòng, du lịch, học tập, mua xe hoặc một kế hoạch dài hạn… có thể được quản lý theo từng mục trên các ứng dụng ngân hàng. Việc đặt mục đích cụ thể giúp hạn chế tình trạng sử dụng tiền dành cho mục tiêu này vào một nhu cầu khác.
• Cân nhắc gửi tiết kiệm phần tiền chưa có nhu cầu sử dụng: Đối với phần tiền chưa có kế hoạch sử dụng trong một khoảng thời gian xác định, bạn có thể cân nhắc gửi tiết kiệm để tách khỏi tài khoản chi tiêu và nhận thêm tiền lãi.

Khách hàng đã có tài khoản VikkiME và số dư từ 1 triệu đồng có thể mở Tiết kiệm Online trên ứng dụng Vikki, lựa chọn số tiền, kỳ hạn, đặt tên cho mục tiêu tài chính và phương thức tái tục ngay trên ứng dụng.

Tăng khả năng tiết kiệm bằng cách gia tăng thu nhập

Khi đã tối ưu các khoản chi nhưng số tiền còn lại vẫn thấp, tiếp tục cắt giảm chưa chắc là lựa chọn tốt nhất. Tăng thu nhập có thể giúp bạn tiết kiệm được nhiều hơn và không làm giảm quá nhiều chất lượng sống.

• Tìm thêm nguồn thu nhập: Tùy kỹ năng và thời gian, bạn có thể tìm thêm công việc ngoài giờ, nhận dự án freelance, kinh doanh nhỏ hoặc phát triển kỹ năng giúp cải thiện mức thu nhập chính. Khi phát sinh nguồn thu mới, hãy xác định trước một phần dành cho tiết kiệm thay vì để toàn bộ số tiền chuyển thành chi tiêu mới.
• Tối ưu nguồn tiền đã tích lũy: Khoản dành cho chi tiêu ngắn hạn hoặc quỹ dự phòng cần ưu tiên tính an toàn và khả năng tiếp cận. Phần tiền chưa cần sử dụng trong thời gian dài hơn có thể được phân bổ vào tiết kiệm hoặc những công cụ tài chính phù hợp với mục tiêu và khả năng chấp nhận rủi ro.

Quản lý nợ và thẻ tín dụng hợp lý

Một kế hoạch tiết kiệm sẽ khó đạt hiệu quả nếu phần lớn thu nhập phải dành để trả lãi và phí cho các khoản vay.

• Không xem hạn mức thẻ tín dụng là thu nhập: Khoản tín dụng mà tổ chức phát hành cho phép chủ thẻ sử dụng phải hoàn trả theo điều kiện đã thỏa thuận.

• Thanh toán dư nợ đúng hạn: Khi sử dụng thẻ, cần theo dõi ngày sao kê, ngày thanh toán và dư nợ. Thanh toán đúng hạn giúp hạn chế chi phí phát sinh và tránh việc khoản chi hiện tại tiếp tục ảnh hưởng đến dòng tiền của nhiều tháng sau.

• Hạn chế vay để tài trợ cho tiêu dùng không cần thiết: Một món hàng có thể trông vừa túi tiền khi chia thành nhiều kỳ thanh toán nhỏ, nhưng điều cần xem là tổng số tiền cuối cùng phải trả, bao gồm cả lãi và phí nếu có.

• Ưu tiên xử lý các khoản nợ có chi phí cao: Nếu đang có nhiều khoản nợ, hãy xác định dư nợ, lãi suất và nghĩa vụ thanh toán của từng khoản. Khi dòng tiền cho phép, ưu tiên xử lý khoản có chi phí cao có thể giúp giảm số tiền dành cho lãi, từ đó mở rộng khả năng tiết kiệm trong những tháng tiếp theo.

Những sai lầm khiến tiết kiệm thất bại

Mua hàng chỉ vì đang giảm giá

Giảm giá không có nghĩa mọi giao dịch đều giúp bạn tiết kiệm. Nếu một món hàng từ 2 triệu đồng giảm còn 1,2 triệu đồng nhưng bạn vốn không có nhu cầu mua, thực tế bạn đã phát sinh thêm 1,2 triệu đồng chi phí chứ không phải tiết kiệm được 800.000 đồng.

Trước các chương trình ưu đãi, có thể tự hỏi: “Nếu sản phẩm không giảm giá, tôi có mua không?” Câu hỏi này giúp phân biệt nhu cầu thực tế với quyết định bị thúc đẩy bởi khuyến mãi.

Ưu tiên giá rẻ thay vì tổng chi phí sử dụng

Giá mua ban đầu thấp chưa chắc đồng nghĩa tổng chi phí thấp. Một thiết bị rẻ nhưng tiêu thụ nhiều năng lượng, dễ hỏng hoặc thường xuyên cần sửa chữa có thể tốn kém hơn một sản phẩm có giá ban đầu cao hơn nhưng sử dụng bền lâu.

Với những sản phẩm sử dụng dài hạn, nên cân nhắc cả giá mua, tuổi thọ, chi phí vận hành, bảo trì và sửa chữa. Mục tiêu của tiết kiệm là tối ưu tổng chi phí, không phải luôn chọn món rẻ nhất.

Quá tập trung vào khoản nhỏ nhưng bỏ qua khoản chi lớn

Nếu muốn tối ưu ngân sách, hãy xem xét trước các nhóm thường chiếm tỷ trọng cao như nhà ở, phương tiện, khoản vay, bảo hiểm hoặc dịch vụ định kỳ. Chỉ cần điều chỉnh được một khoản lớn có thể tạo ra tác động nhiều hơn việc liên tục cắt những chi phí rất nhỏ. Sau đó, các khoản chi hằng ngày có thể tiếp tục được tối ưu để duy trì kỷ luật.

Tiết kiệm quá mức làm ảnh hưởng sức khỏe và chất lượng sống

Tiết kiệm không nên đồng nghĩa với bỏ qua những nhu cầu thiết yếu, trì hoãn chăm sóc sức khỏe cần thiết hoặc loại bỏ hoàn toàn các khoản chi giúp duy trì đời sống tinh thần. Nếu mục tiêu tiết kiệm khiến ngân sách luôn quá căng và thường xuyên phải phá kế hoạch, mức đặt ra có thể chưa phù hợp với dòng tiền hiện tại.

Không có quỹ dự phòng

Chỉ tập trung tiết kiệm cho du lịch, mua xe, mua nhà hoặc đầu tư nhưng không dành tiền cho tình huống bất ngờ có thể khiến kế hoạch tài chính dễ bị gián đoạn.

Vì vậy, quỹ dự phòng là khoản tiền dành riêng cho những chi phí ngoài kế hoạch như sửa chữa, y tế hoặc mất nguồn thu. Ngay cả một khoản dự phòng nhỏ cũng có thể giúp người dùng ứng phó tốt hơn với cú sốc tài chính và hạn chế phải dựa vào tín dụng hoặc khoản vay.

Tiết kiệm hiệu quả không phải là chi tiêu càng ít càng tốt mà là sử dụng tiền có kế hoạch để vừa đáp ứng nhu cầu hiện tại, vừa tạo nguồn lực cho tương lai. Bạn có thể bắt đầu bằng việc theo dõi thu chi, dành tiền tiết kiệm ngay khi có thu nhập, hạn chế mua sắm không cần thiết, quản lý nợ và tận dụng công nghệ để duy trì việc tích lũy đều đặn.

Khi đã có khoản dự phòng và xác định phần tiền chưa cần sử dụng, bạn có thể tham khảo các giải pháp Tiết kiệm Online tại Vikki Digital Bank để chủ động lựa chọn kỳ hạn và xây dựng kế hoạch tích lũy phù hợp với mục tiêu tài chính.